Inhoud
03
Strategische thema’s en ambities 2035
-
Toegankelijke psychiatrische zorg
-
Werkplezier van psychiaters en duurzame inzetbaarheid
-
Kennis en vaardigheden van de toekomst
-
Diversiteit, inclusiviteit en gelijkwaardigheid
-
Technologie en digitalisering in de psychiatrie
-
Vergroening van de zorg
-
Preventie en maatschappelijke rol
Inleiding
De Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP) is het wetenschappelijk en professioneel ankerpunt van de psychiatrie in Nederland. De vereniging verenigt psychiaters in alle werkvelden en behartigt hun beroepsbelangen vanuit de overtuiging dat goede psychiatrische zorg cruciaal is voor een gezonde samenleving.
De vereniging staat voor kwaliteit, professionele autonomie en maatschappelijke verantwoordelijkheid. Zij stimuleert kennisontwikkeling, borgt opleiding en herregistratie, en bevordert samenwerking binnen en buiten de geestelijke gezondheidszorg. In het veranderende zorglandschap neemt de NVvP een verbindende en richtinggevende rol in.
De NVvP opereert in een omgeving waarin de grenzen tussen domeinen vervagen: tussen soma en psyche, tussen zorg en sociaal domein, tussen mens en technologie. De vereniging zoekt daarom nadrukkelijk de samenwerking met andere beroepsgroepen, koepelorganisaties, wetenschappelijke verenigingen, patiënten- en familieorganisaties en beleidsmakers.
Tegelijkertijd blijft de NVvP de stem van de psychiater: een medisch specialist die behandelingen overziet, die complexe zorgvragen van de meest kwetsbare psychiatrische patiënt begrijpt, en die zich medeverantwoordelijk voelt voor de kwaliteit en veiligheid van de geestelijke gezondheidszorg. Richting 2035 zal die rol alleen maar belangrijker worden — als gids in verandering, als hoeder van kwaliteit, en als bondgenoot van patiënt én samenleving.
Met de toekomstvisie die voor u ligt, kijkt de NVvP vooruit: wat vraagt de samenleving in 2035 van de psychiater, en hoe kan de vereniging daarop inspelen? De visie biedt richting, houvast en inspiratie voor beleid, praktijk, opleiding en onderzoek. Zij vormt het kader voor gezamenlijke keuzes en benadrukt de maatschappelijke betekenis van het vak psychiatrie.
Waarom een toekomstvisie 2035
Richting 2035 zullen verschillende ontwikkelingen grote impact hebben op ons vak. Denk hierbij aan de dubbele vergrijzing, een toenemende en complexere zorgvraag, afname van zorgpersoneel, schaarste aan middelen, klimaatverandering, technologische innovaties en geopolitieke spanningen. In dat licht verdienen drie domeinen bijzondere aandacht: de maatschappelijke, wetenschappelijke en zorginhoudelijke ontwikkelingen die gezamenlijk het toekomstig werkveld van de psychiater bepalen.
Maatschappelijke veranderingen
De samenleving individualiseert en digitaliseert. Gevoelens van eenzaamheid, onzekerheid en bestaansonzekerheid nemen toe. Het belang van inclusiviteit en diversiteit groeit. Psychiatrische zorg past zich hierop aan, door meer samenhang te bieden tussen medische zorg, sociaal domein en leefwereld van de patiënt en diens naasten.
Wetenschappelijke ontwikkelingen
Nieuwe technologieën, data-analyse en kunstmatige intelligentie veranderen het werk van de psychiater. Diagnostiek en behandeling worden steeds vaker ondersteund door digitale middelen, terwijl ethische en privacyvraagstukken nieuwe afwegingen vereisen. Daarnaast groeit de wetenschappelijke kennis over de samenhang tussen soma en psyche. Dit verdiept het begrip van psychiatrische aandoeningen.
Zorginhoudelijke veranderingen
De Nederlandse geestelijke gezondheidszorg ontwikkelt zich verder richting netwerkzorg en samenwerking over domeinen heen. De patiënt staat centraal in eigen herstel, met een belangrijke rol voor naasten, andere professionals en het sociale domein. Terwijl de zorgvraag stijgt en de arbeidskrapte en administratieve druk hoog zijn, zijn innovatie, een sterke professionele identiteit en duidelijke keuzes noodzakelijk. Keuzes die de kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van zorg waarborgen, willekeur en onrecht voorkomen en het vak van psychiater aantrekkelijk houden – nu en in de toekomst.
Een toekomstvisie helpt om binnen deze complexe context koers te houden. Zij schetst richting, maakt ambities concreet en biedt ruimte voor vernieuwing zonder het fundament van het vak te verliezen.
Aansluiting op visie Medisch Specialist 2035
De visie 2035 en het meerjarenbeleidsplan 2026-2030 van de NVvP sluiten aan op Medisch Specialist 2035 – bevlogen, betrokken en verbindend van de FMS. Hierin schetst de FMS de uitdagingen (strategische thema’s) die op ons afkomen en biedt richtinggevende antwoorden. De toekomstvisie vormde een belangrijke inspiratiebron. In de strategische adviescommissies, het bestuur en de ledenraad van de NVvP zijn op de strategische thema’s de ambities voor de psychiatrie geformuleerd. Samen vormen de ambities op deze thema’s de basis voor beleid, opleiding en praktijk van de NVvP.
Daarnaast bouwen we voort op Strategische Visie en Meerjarenbeleidsplan 2021-2025 en visiedocumenten van de NVvP op specifieke onderwerpen zoals ‘groene psychiatrie’, bewustwording ‘seksuele- en genderdiversiteit’, ‘slavernijverleden’ en de paper ‘preventie’.
Visie NVvP 2035
De NVvP richt haar blik op 2035 met een heldere visie: een toekomst waarin de psychiater met kennis, compassie en leiderschap bijdraagt aan de mentale gezondheid van Nederland in het algemeen en mensen met psychiatrische aandoeningen in het bijzonder. De vereniging is een inspirerend, leidend en verbindend platform voor alle psychiaters — van de jonge AIOS tot de ervaren professional.
De visie vormt de kern van het toekomstbeeld van de NVvP. Ze schetst niet alleen waar de vereniging voor staat, maar vooral wat zij wil versterken: een sterk, open en toekomstgericht collectief dat de psychiatrie zichtbaar maakt als essentieel onderdeel van de samenleving.
De vereniging die wij zijn
De NVvP is een toonaangevende wetenschappelijke vereniging die psychiaters in alle fasen van hun loopbaan verbindt en ondersteunt. De vereniging is stevig verankerd in de samenleving en heeft een gezaghebbende positie in het publieke en politieke debat over mentale gezondheid.
De NVvP is een platform voor kennis, ontwikkeling en invloed. Zij bevordert de wetenschappelijke en professionele kwaliteit van het vak en fungeert als gemeenschap waarbinnen psychiaters elkaar vinden, inspireren en versterken. De vereniging maakt zich sterk voor goede zorg en voor de positie van de psychiater als medisch specialist die het geheel overziet: soma, psyche en context.
Een belangrijk speerpunt is de betrokkenheid van jonge psychiaters. De NVvP biedt ruimte voor hun ideeën, waarden en ambities. Jongere leden worden actief betrokken bij het vormgeven van beleid, innovatie en communicatie.
De NVvP is een lerende en inclusieve vereniging: een open gemeenschap waarin samenwerking, wederzijds respect en kennisdeling centraal staan. Zij stelt psychiaters in staat om invloed uit te oefenen — binnen de psychiatrie, in het sociaal domein en in de bredere samenleving.
De NVvP is niet alleen een vereniging voor psychiaters, maar vooral ook van en door psychiaters: eigentijds, transparant en betrokken, met ruimte voor dialoog, innovatie en wetenschappelijke vernieuwing.
Kernwaarden als fundament
De visie 2035 van de NVvP rust op een stevig fundament van waarden. Deze kernwaarden vormen het morele en professionele kompas van de vereniging en haar leden. Ze verbinden de psychiatrische praktijk, de ontwikkeling van het vak en de organisatie van de beroepsgroep. De kernwaarden zijn onderverdeeld in drie domeinen: goede patiëntenzorg, ontwikkeling van het vak, en de vereniging als gemeenschap.
Kernwaarden voor patiëntenzorg
1. Verbinding tussen lichaam, geest en de sociale context
De psychiater vervult een unieke rol in de brug tussen soma, psyche en de sociale context. Vanuit dit brede biopsychosociale perspectief wordt zorg geboden die de mens in zijn geheel ziet.
2. Specialistische blik binnen het zorgnetwerk
De psychiater behoudt de helikopterview binnen complexe zorgnetwerken en bewaakt de samenhang, veiligheid en kwaliteit van zorg.
3. Herstelgericht en mensgericht handelen
Psychiaters streven naar optimaal medisch, persoonlijk en maatschappelijk herstel van hun patiënten.
4. Voortdurend leren en verbeteren
De beroepsgroep blijft zich ontwikkelen door reflectie, kennisdeling en wetenschappelijk onderzoek.
5. Toegankelijkheid, rechtvaardigheid en inclusiviteit van zorg
De psychiater maakt zich sterk voor toegankelijke en rechtvaardige en inclusieve geestelijke gezondheidszorg, juist voor kwetsbare groepen.
6. Aandacht voor preventie en vroegsignalering
Vanuit medisch leiderschap probeert de psychiater signalen uit de behandelkamer, de samenleving en leefomgeving te vertalen naar acties in de samenleving en leefomgeving.
Kernwaarden voor het vak psychiatrie
1. Wetenschappelijke onderbouwing
Wetenschap vormt de hoeksteen van het vak, naast professionele kennis en ervaringskennis. Nieuwe kennis wordt actief toegepast en gedeeld binnen het netwerk van de vereniging.
2. Richtlijnen op basis van evidence en ervaring
De NVvP ontwikkelt en onderhoudt richtlijnen die zowel wetenschappelijk als praktijkgericht zijn, met ruimte voor professionele- en ervaringsdeskundige afwegingen en context.
3. Persoonsgerichte, context gebonden zorg
De psychiater biedt zorg die aansluit bij de unieke context van de patiënt, op basis van professionele autonomie, vakkennis en klinische expertise.
4. Opleiding en kennisoverdracht
De opleiding tot psychiater sluit aan bij de nieuwste wetenschappelijke inzichten en maatschappelijke ontwikkelingen. Scholing en supervisie blijven beschikbaar voor elke levensfase van de professional.
5. Levenslang leren en ontwikkelen
Vakmanschap vraagt voortdurende nieuwsgierigheid. De psychiater blijft zijn of haar expertise actief bijhouden en vernieuwen. Levenslang ontwikkelen gaat verder dan alleen vakinhoud: het draagt direct bij aan ervaren werkplezier, veerkracht en duurzame inzetbaarheid.
Kernwaarden voor de vereniging NVvP
1. Maatschappelijke verantwoordelijkheid
De NVvP spreekt zich uit over maatschappelijke thema’s die mentale gezondheid van burgers (inclusief patiënten en naasten) beïnvloeden.
2. Ruimte voor professioneel handelen
De vereniging staat voor een zorgsysteem waarin psychiaters vanuit inhoudelijke expertise beslissen over passende zorg — op de juiste plek, op het juiste moment.
3. Zelfbewuste en zichtbare beroepsgroep
De vereniging positioneert de psychiater als een deskundige, onafhankelijke professional die het publieke debat voedt met kennis en ervaring.
4. Medisch leiderschap
De NVvP stimuleert leiderschap bij haar leden, zowel in de kliniek als in beleid en bestuur, om de stem van de psychiatrie te laten doorklinken in de zorg en samenleving.
5. Verbinding en gemeenschap
De vereniging biedt een open, collegiale en lerende gemeenschap waar psychiaters elkaar ontmoeten, ondersteunen en inspireren, en waar kritische geluiden actief worden gehoord en meegenomen in de ontwikkeling van de vereniging.
Door onze kernwaarden expliciet te verankeren in kwaliteitsnormen, opleiding en deskundigheidsbevordering, én door ze te betrekken bij beleidskeuzes, borgen we dat ze in de dagelijkse praktijk worden toegepast. Zo ontstaat een stevig en herkenbaar waardenkader dat de strategische thema’s verbindt en richting geeft aan de ontwikkeling van de psychiatrie, nu en in de toekomst.
Strategische thema’s en ambities 2035
De navolgende strategische thema’s en ambities richting 2035 laten zien hoe de NVvP haar rol wil versterken en de toekomst van het vak wil borgen. Hierbij sluit de NVvP aan bij de zeven thema’s in de toekomstvisie Medisch Specialist 2035 van de FMS.
1. Toegankelijke psychiatrische zorg
De huidige GGZ kent structurele knelpunten in toegankelijkheid. Psychiaters worden nog te vaak ingezet buiten de groep van meest kwetsbare patiënten met complexe problematiek, terwijl deze patiënten juist onvoldoende zorg ontvangen. Ook is de toegankelijkheid van zorg sterk afhankelijk van woonplaats of regio. Er is behoefte aan een betere organisatie van zorg, financiering en samenwerking tussen disciplines voor de meest kwetsbare en complexe patiënten. Daarmee kan de beschikbare expertise van psychiaters optimaal worden benut voor de groep die de psychiater het meeste nodig heeft.
Ambitie
De psychiater staat in 2035 primair ten dienste van de meest kwetsbare en complexe patiënten, 24 uur per dag en zeven dagen per week. Door een duidelijke taakverdeling tussen de psychiater en aanpalende disciplines en goed georganiseerde triage krijgen deze patiënten sneller de juiste zorg, en wordt de samenwerking binnen netwerken versterkt. Problematische regionale verschillen willen we verminderen. De NVvP werkt hierin nadrukkelijk samen met andere beroepsgroepen, wetenschappelijke verenigingen, koepelorganisaties, patiënten- en familieorganisaties en beleidsmakers.
Resultaat 2035
In 2035 werken psychiaters vooral in de complexe zorg, ondersteund door heldere beroepsprofielen en richtlijnen die aangeven wat de psychiater doet én niet meer doet. Er is geen tekort aan dienstdoende psychiaters, doordat de organisatie en financiering van zorg beter is ingericht. Shared care en netwerkzorg zijn de norm; multidisciplinaire samenwerking is vanzelfsprekend en gefaciliteerd door passende financiering en (digitale) ondersteuning.
2. Werkplezier van psychiaters en duurzame inzetbaarheid
Het werkplezier van psychiaters is belangrijk en staat onder druk door hoge werkdruk, veel administratie en beperkte invloed op beslissingen. Anno 2023 voelt meer dan 40% van de psychiaters zich emotioneel uitgeput en meer dan de helft ervaart matige (52%) of hoge (3%) stress (De Psychiater-Thermometer II, 2023). Morele stress ontstaat wanneer je als arts weet wat het goede is om te doen, maar je daarin belemmerd wordt door externe factoren buiten je controle. Vooral in de geestelijke gezondheidszorg is sprake van veel morele stress, omdat onder andere de complexe geestelijke gezondheidszorg vastloopt en psychiaters niet altijd kunnen werken zoals zij professioneel noodzakelijk achten. Door te investeren in professionele autonomie, werkplezier, goede samenwerkingsrelaties en modern werkgeverschap, kunnen psychiaters gemotiveerd en duurzaam aan het werk blijven, en kunnen ze met plezier bijdragen aan de zorg voor hun patiënten.
Ambitie
In 2035 werken psychiaters met plezier, zelfstandigheid en op een duurzaam inzetbare manier. Dit betekent gezond werken, blijven leren en een werkomgeving die ontwikkeling en vitaliteit ondersteunt. De NVvP stimuleert een gezonde werkcultuur waarin verantwoordelijkheid en vrijheid hand in hand gaan. Samen met werkgevers bouwen psychiaters aan beleid dat goed leiderschap, minder administratieve lasten en sterke collegiale verbondenheid bevordert, zodat zij met energie en motivatie kunnen bijdragen aan de zorg voor hun patiënten.
Resultaat 2035
In 2035 doorlopen psychiaters hun loopbaan met plezier en in gezondheid. Elke organisatie beschikt over een medische staf met duidelijke zeggenschap. Klinisch leiderschap is verankerd in het vak, en overbelasting door administratie is structureel verminderd. Werkgevers voeren actief beleid gericht op behoud, ontwikkeling en welzijn van psychiaters.
3. Kennis en vaardigheden van de toekomst
De zorg voor patiënten wordt complexer, en interdisciplinair werken vraagt om andere vaardigheden. Van de psychiater wordt gevraagd flexibel om te gaan met veranderingen en te beschikken over leiderschapskwaliteiten om teams aan te sturen. Door het hoge tempo van kennisontwikkeling is een leven lang leren essentieel. Psychotherapeutische competenties zijn en blijven essentieel onderdeel van het psychiater- vak en van de zorg voor de meest complexe patiënten.
Ambitie
De psychiater van 2035 blijft zich ontwikkelen en innoveert in een snel veranderend zorglandschap. Opleiding en nascholing zijn gebaseerd op evidence based medicine en richtlijnen gebaseerd op wetenschap. In de opleiding is ruimte voor differentiatie en specialisatie, met aandacht voor klinisch leiderschap, samenwerking, somatische comorbiditeit en sociale context. Opleiding en nascholing zijn toekomstbestendig en sluiten aan bij de ontwikkelingen in wetenschap en technologie.
Resultaat 2035
In 2035 is het beroepsprofiel van de psychiater herzien en duidelijk gepositioneerd ten opzichte van andere disciplines. Kennis wordt snel en efficiënt verspreid. Klinisch leiderschap maakt deel uit van de opleiding, en lerende netwerken stimuleren voortdurende ontwikkeling. De kennisagenda blijft gericht op actuele zorgvragen. De inhoud van het onderwijs sluit nog beter aan bij de behoeften van AIOS, dankzij de diverse evaluaties die momenteel plaatsvinden.
4. Diversiteit, inclusiviteit en gelijkwaardigheid
Onze samenleving wordt steeds diverser. (On)bewuste vooroordelen, taalbarrières en onderrepresentatie in onderzoek kunnen leiden tot ongelijke toegang tot zorg, verkeerde diagnoses en suboptimale behandelresultaten. Aandacht voor diversiteit onder psychiaters is een aandachtspunt.
Ambitie
De psychiater handelt in 2035 vanuit bewustzijn van eigen achtergrond, waarden en normen. Patiënt en naasten staan centraal, met aandacht voor culturele, religieuze en sociale diversiteit. De beroepsgroep bevordert een inclusieve werk- en zorgomgeving waarin iedereen zich gezien en gehoord voelt.
Resultaat 2035
In 2035 is diversiteitsdenken een vanzelfsprekend onderdeel van de professionele identiteit. De beroepsgroep staat midden in de samenleving, en er is structureel aandacht voor diversiteit in onderzoek, richtlijnen, behandeling en opleiding. Er is ruimte voor dialoog, reflectie en leren van verschillen.
5. Technologie en digitalisering in de psychiatrie
De zorg digitaliseert snel. Nieuwe technologieën bieden kansen, maar roepen ook vragen op over veiligheid, ethiek, privacy en menselijkheid in de zorg. Het is cruciaal dat psychiaters regie nemen in de ontwikkeling en toepassing van deze middelen.
Ambitie
De psychiater gebruikt in 2035 technologie als vanzelfsprekend onderdeel van diagnostiek, behandeling en kennisontwikkeling. Digitale toepassingen en kunstmatige intelligentie worden ingezet op een manier die veiligheid, privacy en ethiek waarborgt. Psychiaters nemen een proactieve houding in bij technologische vernieuwing.
Resultaat 2035
In 2035 is er een duidelijke visie op de inzet van technologie in de psychiatrie. AI-ondersteunde besluitvorming en digitale behandelvormen zijn geïntegreerd in de praktijk. Richtlijnen en wetgeving zijn passend, en psychiaters ervaren vertrouwen in digitale zorg. Psychiaters dragen actief bij aan ethische, veilige en toekomstgerichte innovatie.
6. Vergroening van de zorg
De klimaatcrisis heeft directe gevolgen voor mentale gezondheid. Tegelijkertijd is vergroening nog geen vast onderdeel van zorg en organisatie. De beroepsgroep heeft de verantwoordelijkheid om hierin het goede voorbeeld te geven.
Ambitie
Duurzaamheid is in 2035 een vanzelfsprekend onderdeel van de psychiatrische praktijk. Psychiaters maken bewuste keuzes die bijdragen aan een gezonde leefomgeving en een toekomstbestendige samenleving. Vergroening is verankerd in beleid, opleiding en dagelijks handelen.
Resultaat 2035
In 2035 beschikt de NVvP over een leidraad voor verduurzaming in de psychiatrie. De vereniging werkt klimaatbewust, heeft verspilling sterk teruggedrongen en verankert duurzaamheid in opleiding, congressen en de dagelijkse praktijk. Psychiaters dragen actief bij aan een klimaatbewuste zorgsector.
7. Preventie en maatschappelijke rol
Er is een grotere focus op gezondheid in plaats van ziekte gekomen. De samenleving is zich in toenemende mate bewust van het belang van een eigen bijdrage aan gezondheid. Psychiaters spelen een sleutelrol in het bevorderen van een gezonde leefstijl en samenwerking in regionale netwerken, zodat zij bijdragen aan betere zorg en een gezondere samenleving.
Ambitie
De psychiater neemt in 2035 een actieve rol in het publieke debat en spreekt zich uit over maatschappelijke factoren die mentale gezondheid beïnvloeden, zoals armoede, discriminatie, geweld en ongelijkheid. Preventie is een integraal onderdeel van het vak, zowel in de spreekkamer als in de samenleving.
Resultaat 2035
In 2035 kent elke regio een stevig netwerk waarin psychiaters samenwerken met gemeenten, huisartsen en andere disciplines. Preventie en herstelgericht denken zijn structureel ingebed in het dagelijks werk.
Samen bouwen aan de toekomst
De toekomst van de psychiatrie vraagt om visie, samenwerking en moed. Met de visie 2035 zet de NVvP koers naar toegankelijke, vakkundige, en duurzame psychiatrische zorg. De komende jaren zijn bepalend. De uitdagingen in de geestelijke gezondheidszorg vragen om een gezamenlijke en multidisciplinaire inzet van psychiaters en andere zorgverleners, patiënten en naasten, beleidsmakers en andere stakeholders in zorg en samenleving. De NVvP biedt richting door duidelijke ambities en ruimte door samenwerking en vertrouwen.
De koers richting 2035 is geen eindpunt, maar een gezamenlijke reis. Iedere psychiater draagt bij aan een psychiatrie die menselijk, wetenschappelijk onderlegd en toekomstgericht is. Psychiaters vormen het hart van de vereniging; hun kennis, ervaring en betrokkenheid zijn cruciaal. Patiënten en naasten brengen hun perspectief in, zodat zorg op maat en herstelgericht is. Partners in zorg en beleid, van huisartsen tot kennisinstituten, maken de psychiatrie integraal onderdeel van de totale gezondheidszorg.
De NVvP is er klaar voor.We werken samen aan een toekomst waarin psychiatrie krachtig, oplossingsgericht, meelevend en betekenisvol blijft.
Colofon
Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie
Bezoekadres
Mercatorlaan 1200
3528 BL Utrecht
Postadres
Postbus 20062
3502 LB Utrecht
Verenigingsbureau
030 – 899 31 39
maandag t/m donderdag
09.00 – 12.30 uur en 13.00 – 17.00 uur
info@psychiatrie.nl
Website
www.psychiatrie.nl
Redactie
Bureau NVvP
Copyright
© Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie, 2026. Alle teksten in deze publicatie zijn auteursrechtelijk beschermd en intellectueel eigendom van de NVvP, behalve daar waar andere bronnen worden vermeld. Overname van teksten is toegestaan onder voorwaarden.
Vragen over deze publicatie?
communicatie@psychiatrie.nl
